ATEX

NAJNOWSZE INFORMACJE O DYREKTYWIE ATEX NA GIGCERT.COM

Podstawowe wiadomości dotyczące zgodności urządzeń przeznaczonych do pracy w atmosferach zagrożonych wybuchem z wymaganiami dyrektywy 94/9/WE (ATEX).

Dyrektywa 94/9/WE (ATEX) została wprowadzona do polskiego prawodawstwa 28 lipca 2003 roku. Obecnie dyrektywę wprowadza Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 22.12.2005r. Dz.U. Nr 263, Poz. 2203. Zgodnie z jego treścią wyroby przeznaczone do pracy w przestrzeniach zagrożonych wybuchem muszą spełniać zasadnicze wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zawarte w dyrektywie ATEX. Aby móc stwierdzić czy wyrób spełnia wymagania dyrektywy, należy zastosować zawarte w niej procedury oceny zgodności. Procedury te obejmują dwa aspekty: Dyrektywa 94/9/WE (ATEX) została wprowadzona do polskiego prawodawstwa 28 lipca 2003 roku. Obecnie dyrektywę wprowadza

  • projekt – ocenę konstrukcji wyrobu
  • fazę produkcji wyrobu – zgodność produkowanych wyrobów z typem weryfikowanym podczas oceny konstrukcji.

Zgodnie z dyrektywą poziom zabezpieczeń oraz związane z nim procedury oceny zależą bezpośrednio od poziomu zagrożenia oraz środowiska, w jakim dane urządzenie będzie pracowało. Podział ten przedstawiono w tabeli poniżej:

 

Urządzenie
Poziom zabezpieczenia
Zagrożenie
Użytkowanie
Grupa
Kategoria
Gaz
Pył
I
M1
bardzo wysoki
-
-
możliwość pracy w atmosferze Ex
M2
wysoki
-
-
wyłączać w atmosferze Ex
II
1
bardzo wysoki
G
 
Strefy 0, 1, 2
 
D
Strefy 20, 21, 22
2
wysoki
G
 
Strefy 1, 2
 
D
Strefy 21, 22
3
normalny
G
 
Strefa 2
 
D
Strefa 22

 

Legenda:

Urządzenia grupy I - urządzenia przeznaczone do użytku w podziemnych częściach kopalń
i w instalacjach powierzchniowych tych kopalń, zagrożonych występowaniem metanu i/lub pyłu węglowego;

Urządzenia grupy II -  urządzenia przeznaczone do użytku w innych, niż wyrobiska górnicze, miejscach zagrożonych występowaniem atmosfer wybuchowych.

Kategoria M1 urządzeń grupy I – urządzenia zaprojektowane tak, aby mogły bezpiecznie pracować w obecności atmosfery wybuchowej. Osiągane jest to poprzez zastosowanie zintegrowanych środków zabezpieczenia przeciwwybuchowego dobranych tak, że:

  • w przypadku uszkodzenia jednego z nich, przynajmniej drugi środek zapewnia odpowiedni poziom zabezpieczenia lub
  • w przypadku, gdy wystąpią dwa niezależne od siebie uszkodzenia, zapewniony jest odpowiedni poziom zabezpieczenia.

Kategoria M2 urządzeń grupy I – urządzenia zaprojektowane tak, aby zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa w normalnych warunkach, a także w przypadku ciężkich warunków eksploatacji, w powstałych np. wskutek nieostrożnego obchodzenia się z urządzeniem lub zmieniających się warunków środowiskowych.

Kategoria 1 urządzeń grupy II - urządzenia zaprojektowane tak, aby mogły bezpiecznie pracować w obecności atmosfery zagrożonej wybuchem mieszanin gazów, mgieł, par lub pyłów z powietrzem. Osiągane jest to poprzez zastosowanie zintegrowanych środków zabezpieczenia przeciwwybuchowego dobranych tak, że:

  • w przypadku uszkodzenia jednego z nich, przynajmniej drugi środek zapewnia odpowiedni poziom zabezpieczenia lub
  • w przypadku, gdy wystąpią dwa niezależne od siebie uszkodzenia, zapewniony jest odpowiedni poziom zabezpieczenia.

Kategoria 2 urządzeń grupy II - urządzenia zaprojektowane tak, aby mogły funkcjonować zgodnie z parametrami ruchowymi, ustalonymi przez producenta i zapewniać wysoki poziom zabezpieczenia, zgodnie ze swym przeznaczeniem w przestrzeniach, gdzie prawdopodobnejest wystąpienie atmosfery wybuchowej będącej mieszaniną powietrza i gazów, par, mgieł lub pyłów. Zabezpieczenia przeciwwybuchowe dotyczące urządzeń tej kategorii muszą zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa, nawet w przypadku uszkodzeń urządzeń lub niebezpiecznych warunków pracy.

Kategoria 3 urządzeń grupy II -urządzenia zaprojektowane tak, aby były zdolne do pracy zgodnie z parametrami ruchowymi ustalonymi przez producenta i zapewniały normalny poziom zabezpieczenia zgodnie ze swym przeznaczeniem w przestrzeniach, gdzie atmosfera wybuchowa będąca mieszaniną powietrza i gazów, par, mgieł lub pyłów może wystąpić z małym prawdopodobieństwem i jeżeli wystąpi to rzadko i tylko przez krotki okres. Konstrukcja urządzeń tej kategorii musi zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa podczas normalnej pracy.

Model oceny zgodności urządzeń w zależności od rodzaju zagrożeń i poziomu bezpieczeństwa zapewnianego przez konstrukcję urządzenia.


 

Terminy występujące w poszczególnych etapach oceny zgodności (kolorem zielonym oznaczono nr aneksów dyrektywy, a czerwonym odpowiadające im punkty rozporządzenia).

Badanie typu WE (załącznik III dyrektywy) (zał. 1 pkt. 2 rozporządzenia)– jest to procedura przeprowadzana przez jednostkę notyfikowaną, na wniosek producenta lub jego przedstawiciela, polegająca na sprawdzeniu i poświadczeniu, że egzemplarz urządzenia reprezentatywny dla produkcji spełnia zasadnicze wymagania zawarte w dyrektywie.

Zapewnienie jakości produkcji (załącznik IV dyrektywy) (zał 1 pkt. 4 rozporządzenia) – jest to procedura, na podstawie której producent stosuje zatwierdzony przez jednostkę notyfikowaną system jakości obejmujący: produkcję, kontrolę końcową i badania wyrobów. Pozwala to na zapewnienie, że produkowane wyroby są zgodne z typem opisanym w certyfikacie badania typu WE i spełniają zasadnicze wymagania zawarte w dyrektywie. Potwierdzeniem zgodności jest oznakowanie wyrobu znakiem CE i wystawienie deklaracji zgodności. Jednocześnie za znakiem CE producent umieszcza numer indentyfikacyjny jednostki notyfikowanej odpowiedzialnej za nadzór nad systemem.

Weryfikacja wyrobu (załącznik V dyrektywy) (zał 1 pkt. 6 rozporządzenia) – jest to procedura na podstawie, której jednostka notyfikowana przeprowadza odpowiednie badania i próby każdego produkowanego egzemplarza w celu zapewnienia jego zgodności z typem opisanym w certyfikacie badania typu WE i wymaganiami określonymi w dyrektywie. Próby prowadzone są zgodnie z wymaganiami zastosowanych w konstrukcji urządzenia norm zharmonizowanych. Jednostka notyfikowana przekazuje producentowi zaświadczenie o zgodności zbadanych wyrobów. Producent znakuje wyrób znakiem CE i wystawia deklarację zgodności. Jednocześnie za znakiem CE umieszczany jest numer indentyfikacyjny jednostki notyfikowanej odpowiedzialnej badania wyrobu.

Zapewnienie jakości wyrobu (załącznik VII dyrektywy) (zał 1 pkt. 5 rozporządzenia) - jest to procedura, na podstawie której producent stosuje zatwierdzony przez jednostkę notyfikowaną system jakości obejmujący: kontrolę końcową i badania wyrobów. Pozwala to na zapewnienie, że produkowane wyroby są zgodne z typem opisanym w certyfikacie badania typu WE i spełniają zasadnicze wymagania zawarte w dyrektywie. Potwierdzeniem zgodności jest oznakowanie wyrobu znakiem CE i wystawienie deklaracji zgodności. Jednocześnie za znakiem CE producent umieszcza numer indentyfikacyjny jednostki notyfikowanej odpowiedzialnej za nadzór nad systemem.

Zgodność z typem (załącznik VI dyrektywy) (zał 1 pkt. 3 rozporządzenia) – jest to procedura na podstawie, której producent przeprowadza lub zleca przeprowadzenie odpowiednich badań każdego produkowanego egzemplarza w celu zapewnienia jego zgodności z typem opisanym w certyfikacie badania typu WE i wymaganiami określonymi w dyrektywie. Próby prowadzone są zgodnie z wymaganiami zastosowanych w konstrukcji urządzenia norm zharmonizowanych na odpowiedzialność jednostki notyfikowanej. Producent znakuje wyrób znakiem CE i wystawia deklarację zgodności. Jednocześnie za znakiem CE umieszczany jest numer indentyfikacyjny jednostki notyfikowanej odpowiedzialnej badania wyrobu.

Wewnętrzna kontrola produkcji (załącznik VIII dyrektywy) (zał. 1 pkt. 1 rozporządzenia) – to procedura, która nie wymaga zaangażowania jednostki notyfikowanej. Producent sporządza dokumentację techniczną urządzenia oraz stosuje środki pozwalające zapewnić, że w procesie produkcji urządzenia została zachowana jego zgodność z ww. dokumentacją techniczną oraz wymaganiami określonymi w dyrektywie. Producent umieszcza na urządzeniu znak CE i wystawia pisemną deklarację zgodności. Sporządzona dokumentacja techniczna powinna zawierać elementy wymienione poniżej oraz być przechowywana, w celach kontrolnych, przez 10 lat od daty wyprodukowania ostatniego wyrobu.

Przekazanie dokumentacji technicznej do jednostki notyfikowanej – producent sporządza dokumentację techniczną urządzenia, którą z kolei przekazuje jednostce notyfikowanej, w celu przechowania. Jedyną odpowiedzialność za zawartość dokumentacji ponosi producent, jednostka nie ocenia zawartości merytorycznej ani ilościowej przekazanej dokumentacji. Dlatego też ważnym jest zwrócenie uwagi na zachowanie wszystkich istotnych elementów, które powinny znaleźć się w dokumentacji, a szczególności:

-        opis ogólny urządzenia;

-        projekt koncepcyjny konstrukcji oraz rysunki i schematy (elementów, podzespołów, obwodów itp.);

-        opisy i wyjaśnienia niezbędne do zrozumienia zamieszczonych rysunków i schematów;

-        wykaz norm zharmonizowanych zastosowanych w całości lub częściowo, a w przypadku braku ich zastosowania opis rozwiązań przyjętych w celu spełnienia zasadniczych wymagań dyrektywy;

-        wyniki przeprowadzonych analiz, badań, obliczeń projektowych;

-        protokoły badań (jeśli wykonywano);

-        Deklarację Zgodności;

Weryfikacja produkcji jednostkowej Moduł IX (zał. 1 pkt. 7 rozporządzenia) - jednostka notyfikowana bada pojedyncze urządzenie lub system ochronny, przeprowadza badania określone w normach zharmonizowanych, jeżeli one istnieją, lub w normach europejskich, międzynarodowych lub krajowych, albo przeprowadza równoważne badania, aby zapewnić zgodność z odpowiednimi wymaganiami dyrektywy 94/9/WE i wydaje certyfikat zgodności.

NAJNOWSZE INFORMACJE O SCHEMACIE IECEX NA GIGCERT.COM

Schemat IECEx jest systemem dobrowolnym potwierdzania poprawnej konstrukcji urządzeń przeciwwybuchowych.
Dokumenty wydawane przez jednostki w poszczególnych krajach są uznawane przez odpowiadające im jednostki w innych krajach.
Certyfikaty IECEx nie zastępują dopuszczenia do wprowadzenia na rynek (każdy kraj reguluje tę kwestię wg własnego uznania) - np. w Unii Europejskiej dokumentem nadrzędnym jest certyfikat ATEX.
Językiem systemu IECEx jest język angielski.
Wszystkie wydane dokumenty (certyfikaty IECEx CoC, raporty ExTR, oceny QAR) są ogólnodostępne na stronie www.iecex.com
 

Rys. Porównanie zakresów schematu IECEx oraz dyrektywy ATEX. 

 
Schemat IECEx powstał w oparciu o komitet techniczny TC31. Pierwsza koncepcja schematu powstała w 1992 r. by już w roku 2000 został wydany pierwszy certyfikat IECEx CoC. Od sierpnia 2003 roku system działa na bazie ogólnodostępnej witryny internetowej. Do września 2004 wydano 130 certyfikatów, do 2005 - 353 certyfikaty by w 2007 roku łączna liczba certyfikatów zgodności (CoC), sprawozdań z badań (ExTR) oraz ocen systemu zapewnienia jakości produkcji (QAR) przekroczyła 3500. Do roku 2009 do schematu IECEx przystąpiło 31 krajów. Polska dołączyła w 2008 roku a Główny Instytut Górnictwa osiągnął status jednostki certyfikującej ExCB oraz laboratorium badawczego ExTL w roku 2010.
Struktura, zakres działania schematy postępowania i odpowiedzialności przedstawione są w publikacjach IEC (publikacje te nadzorowane są na zasadach norm IEC i dostępne na stronie www.iecex.com ):

Rys. Porównanie zakresów schematu IECEx oraz dyrektywy ATEX.

Jednostka ExCB nie może istnieć bez związanego z nim laboratorium badawczego ExTL. Podobnie, laboratorium badawcze nie może istnieć bez powiązania z jednostką ExCB.
Wydawane przez laboratorium (ExTL) raporty z badań (ExTR) są przeglądane i weryfikowane przez jednostkę ExCB.
Jednostka ExCB nadzoruje badania (zakres i program badań) wykonywane przez ExTL.
Certyfikat IECEx CoC może być wydany po przeprowadzeniu przez jednostkę (ExCB) zarówno badań w laboratorium (ExTL) oraz oceny produkcji (wydawana jest ocen produkcji QAR).
Jednostki ExCB oraz ExTL tworzą wzajemnie uzupełniającą się strukturę.
Korzyści z certyfikacji według schematu IECEx.
Dla producenta:
  • przejrzysty system certyfikacji;
  • według najnowszych norm IEC;
  • certyfikacja kompletna (badania urządzenia oraz ocena systemu produkcji w tym samym czasie).
Dla użytkownika:
  • dostęp do bazy wydanych certyfikatów on-line;
  • kontrola nad stanem certyfikacji danego urządzenia (zawsze dostępna najnowsza wersja certyfikatu)
Dla jednostki certyfikującej
  • łatwy i przejrzysty nadzór nad wydanym certyfikatem (możliwość zawieszenia oraz cofnięcia certyfikatu on-line).

+ 48-32-259-2000